Blog > Komentarze do wpisu

Mitologia japońska

Główne wyspy japońskie zamieszkałe są co najmniej od 50 000 lat. Około 12 000 lat temu japonia połączona była z kontynentem: Koreą od południa i Sachalinem na północy. Połączenia te pozwalały na wędrówki lódów i osiedlenie się w Japonii. Ślady kolejnych fal ludów, które przybywały do Japonii archeologowie dzielą na: starszą epokę kamienia (50 000 - 12 000 p.n.e.), kulturę Yomon (11 000 - 300 p.n.e.) i kulturę Yayoi (300 p.n.e. - 300 n.e.). Miejsca związane z kulturą Yomon można znaleźć w całej Japonii, szczególnie jednak w północnej części wyspy Honsiu. Natomiast osady późniejszego ludu Yayoi pierwotnie skupiały się na Kiusiu, Sikoku i półwyspie Kii na południe od Osaki i Nary. Bliskość Korei wskazuje na bliski związek rasowy z tym ludem. Lud Yayoi uważany jest za głównych kulturowych i rasowych przodków obecnej ludności Japonii, z wyjątkiem niewielkiej grupy Ajnów, liczącej około 20000 ludzi, zamieszkujących północną wyspę Hokkaido. Ajnowie prawdopodobnie stanowią pozostałość ludu Yomon.

Shinto, narodowa religia Japonii, jest blisko związana z japońską mitologią. Wiele z shintonistycznych świątyń poświęcone jest bóstwom występującym w mitach, jako że  historyczne państwo Japonii i jego dobrobyt uważa się za owoc boskiej interwencji Amaterasu. Choć religia ta nie ma rozbudowanej teologii, shintoizm zajmuje się związkiem między światem przyrody a jego ludzkimi mieszkańcami. Poprzez rytuały oczyszczenia religia ta dąży do zachowania równowagi, która jest nieodzowna dla harmonii między światem ludzkimi a światem przyrody. We wczesnym okresie historycznym bardzo ważne było pojęcie rytualnego zanieczyszczenia kegare - blisko wówczas przypominające ideę tabu obecną w innych kulturach. Każde zakłucające równowagę wydarzenie - śmierć, narodziny, budowa domu, wyrąb drzew czy rzeź zwierzęcia - naładowane było groźną mocą, którą trzeba było schwytać i oczyścić. Prócz regularnych rytuałów oczyszczenia w świąyniach, była też specjalna klasa ludzi, o których sądzono, że mają wystarczającą władzę duchową, by poradzić sobie z takimi wydarzeniami. Pierwotnie, ze względu na swą niezmiernie istotną rolę, cieszyli się wielkim 
mirem w społeczeństwie, lecz w okresie średniowiecza ich status drastycznie spadł i klasyfikowano ich jako eta (wyrzutków). Ich potomkowie wciąż padają ofiarą uprzedzeń we współczesnej Japonii.

Stworzenie

Nihon-shoki i Kojiki na ogół zgadzają się w opisach stworzenia. Niektórzy uczeni dopatruja się w tych opowieściach pewnych naleciałości chińskich. Możliwe, że powodem nie są późniejsze wpływy, datujące się od wkroczenia chińskiej kultury do Japonii w VI w. n.e., lecz że mity te przyniosły do Japonii ludy, które znacznie wcześniej migrowały z północnych Chin i Korei. Wedle tych mitów, wszechświat pierwotnie składał się jedynie z nieuformowanej, tłustej, galaretowatej bryły. Z masy tej postał jeden tylko bóg Amonominakanuszi-nokami. Po nim pojawiło się jeszcze czworo bogów, w ten sposób tworząc grupę pierwotnych pięciu bogów. Potem powstało kolejne siedem pokoleń bogów i bogiń. Wszystkie te istoty boskie zamieszkiwały Wysoką Równinę Niebios (Takama-gahara), wówczas bowiem nie istniał jeszcze stały ląd. Najmłodszymi z bóstw byli Izanagi i Izanami. Wzięli na siebie zadanie stworzenia ziemi. Stanąwszy na Pływającym Moście Niebios, wspólnie mieszali włócznią mętne głębiny. Gdy wyciągali włócznię z wody, krople opadały, tworząc ląd, wyspę zwaną Onogoto.

Bogowie

Izanagi i Izanami zstąpili z niebios na nowo utowrzony ląd i wybudowali tam dla siebie pałac. Ponieważ byli pierwszą parą, wymyślili rytuał swych zaślubin i mnożyli się. Ich pierworodny, Hiruko (Dziecko Pijawka), był bezkształtny, włożyli więc go do łódki z trzciny i spuścili w morze.Wróżby wyjawiły, że dziecko było zdeformowane dlatego, że podczas ceremonii małżeństwa pierwsza odezwała się Izanami. Odprawiwszy rytuał raz jeszcze, we właściwy sposób, Izanami rodziła obficie. Pierwszą grupę jej potomstwa stanowiły wyspy składające się na archipelag japoński. Następnie porodziła bogów i boginie związane ze zjawiskami przyrodniczymi, takimi jak wiatr i góry. W końcu urodziła boga ognia Kagutsuchi, który rodząc się poparzył ją do tego stopnia, że umarła. Z jej martwego ciała, a także łez Izanagi, powstali kolejni bogowie.Po śmierci Izanami znalazła się w Yomi, ciemnym, podziemnym królestwie zmarłych. Nieutulony w żalu Izanagi postanowił odwiedzić Izanami, aby błagać ją by powróciła wraz z nim do świata żywych, ale Izanami powiedziała mu, że musiałaby porozmawiać o tym z bogami świata podziemnego i ostrzegła go, by na nią nie patrzył.Ogarnięty pragnieniem, by raz jeszcze ją ujrzeć, Izanagi wyrwał ząb ze swojego grzebienia i uczynił z niego pochodnię. To co ujrzał przeraziło go, bowiem Izanami stała się gnijącym trupem jedzonym przez larwy. Natychmiast rzucił się do ucieczki.Rozwścieczona jego czynami Izanami posłała za nim hordę piekielnych jędz. Gdy dotarł do wejścia do krainy żywych, Izanagi znalazł trzy brzoskwinie, którymi cisnął w goniące go jędze i w ten sposób udało mu się je zatrzymać. Wówczas izanami przemieniona w demona, rzuciła się za nim w pogoń.Zanim go dopadła, Izanagi zagrodził jej drogę wielkim głazem, którym zatkał wejście do świata podziemnego. Tam raz jeszcze stanęli naprzeciw siebie, ostatecznie unieważniając swą przysięgę małżeńską.


Po samotnym powrocie Izanagi do świata żywych, z jego ciała i szat wyłoniło się kolejnych kilku bogów i bogiń. Najważniejsi z nich byli bogini słońca Amaterasu, bóg księżyca Tsuki-yomi i bóg burzy Susa-no-o. Izanagi osadził Amaterasu na tronie Wysokiej Równiny Niebios, Tsuki-yomi został władcą nocy, a Susa-no-o panem mórz. Susa-no-o zazdrościł siostrze jej wysokiej pozycji, zbuntował się przeciw życzeniom ojca i przez to Izanagi wypędził go.Podejrzewając, że Susa-no-o spiskuje przeciwko Amaterasu, uzbroiła się ona i stawiła czoła bratu. Starli się oni w zawodach, które udowodnić miały, kto naprawdę jest potężniejszy - to z nich, któremu uda się wydać na świat bóstwa płci męskiej, wygra. Choć Amaterasu wygrała, Susa-no-o nie chciał uznać swej porażki i dopuścił się tak niegodnych zamachów na Amaretasu, że ta musiała schronić się w jaskini. Cały świat i niebo pogrążyły się w ciemności i rozpaczy.Na próżno bogowie starali się wywabić ją na zewnątrz. Wówczas bogini świtu Ama-no-uzume, pierwowzór dawnych szamanek japońskich, stanęła na odwróconej beczce i zaczęła święty taniec uwodzenia. Innych bogów ogarnęło wielkie podniecenie. Słysząc, jak bogowie wykrzykują z podniecenia, wychwalając Ama-no-uzume, Amaretasu wyjrzała, by zapytać, co się dzieje. Powiedziano jej, że bogowie radują się na widok bogini piękniejszej niż ona. Gdy wyjrzała, jeden z bogów chwycił ją za rękę i wyciąnął z jaskini. Amaterasu powróciła wtedy na swoje miejsce w niebiosach a Susa-no-o został ukarany i wygnany do świata śmiertelnych. Amaterasu postrzegana jest jako przodkinię cesarzy. Po dziś dzień oddaje się jej cześć w najważniejszej japońskiej świątyni Ise.

środa, 09 lipca 2014, paaanie

Polecane wpisy